του Κώστα Φωτεινάκη

Η απεξάρτηση της ενέργειας από τα ορυκτά καύσιμα και η χρησιμοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αποτελεί κοινή παραδοχή.

Ο Υπουργός Δημοσίων Έργων κ. Γ.Σουφλιάς, στην προσπάθειά του να πείσει ότι είναι και Υπουργός Περιβάλλοντος, δήλωσε ότι οι ρύποι που εκπέμπει η ΔΕΗ στη Κοζάνη και στη Μεγαλόπολη φτάνουν το 40% της συνολικής εκπομπής ρύπων της χώρας μας. Εδώ δεν θα εξετάσουμε εάν το πρόστιμο στη ΔΕΗ σωστά επιβλήθηκε, εάν είναι μεγάλο ή μικρό, εάν «Γιώργος κερνά Γιώργος πίνει», εάν θα πληρώσουν οι άλλες ρυπογόνες βιομηχανίες ή όχι. Θα αρκεστούμε α) στην παραδοχή ότι ο λυχνίτης που αποτελεί την κύρια πηγή παραγωγής ενέργειας στη χώρα συμβάλει με ένα ποσοστό 40% στην ρύπανση της ατμόσφαιρας β) ότι οι άνθρωποι που εργάζονται στη ΔΕΗ «θερίζονται» από τον καρκίνο και τα αναπνευστικά προβλήματα γ) ότι μόνο δύο περιοχές, η Κοζάνη και η Μεγαλόπολη «πληρώνουν» το τίμημα για να έχει όλη η Ελλάδα ενέργεια από τον λιγνίτη (26 Σεπτεμβρίου ξεσηκώθηκαν οι κάτοικοι του Δήμου Υψηλάντη για να σταματήσει η ρύπανση) δ) ότι τα ορυκτά της γης δεν είναι ανεξάντλητα ε) ότι η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και ιδιαίτερα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι παράλληλα και πολιτική οικονομική εξάρτηση από άλλες χώρες.

Τα ορυκτά καύσιμα ή οι συμβατικές πηγές ενέργειας είναι: άνθρακας, πετρέλαιο, πυρηνική ενέργεια (διάσπαση ουρανίου και πλουτώνιου), φυσικό αέριο.

Οι βασικές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι: Αιολική (ανεμογεννήτριες και παλαιότερα ανεμόμυλοι), Γεωθερμική (μετατροπή του ζεστού νερού ή υδρατμών που βρίσκεται στο βάθος της γης σε ηλεκτρική ενέργεια), Ηλιακή (γνωρίζουμε την χρήση της από τους θερμοσίφωνες), Κυματική (κινητική ενέργεια των κυμάτων της θάλασσας), Παλιρροϊκή (παλίρροια) και υδροηλεκτρική (ενέργεια από την πτώση του νερού) και η Βιομάζα (δεν θεωρείται η καύση καθαρή προς το περιβάλλον).

Το ερώτημα που προκύπτει είναι: Πως θα απεξαρτηθούμε από τα ορυκτά καύσιμα, με ποιον τρόπο, με ποιο τίμημα, σε τι βάθος χρόνου και με ποιο πολιτικό οικονομικό σύστημα.

Αν παραπέμψουμε την αντιμετώπιση της ενέργειας και της απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα στο σοσιαλισμό (όπως τον εννοεί ο καθένας από εμάς) προφανώς δεν είναι μια απάντηση πειστική. Άρα οφείλουμε να πάρουμε άμεσα μέτρα και όχι να βάζουμε πρόστιμα, διαφωνούμε στην πρόταση «ο έχων ρυπαίνει και πληρώνει». Και τα μέτρα αυτά δεν μπορεί να είναι άλλα από την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και κυρίως της αιολικής και της ηλιακής.

Ποιοι θα «επενδύσουν» και με ποιους όρους θα εγκαταστήσουν τις ανεμογεννήτριες στα βουνά και στα νησιά της Ελλάδος είναι ένα ερώτημα, που σαφώς θέλει απάντηση και κυρίως όρους, προδιαγραφές και προϋποθέσεις που δεν θα υπονομεύουν το περιβάλλον αλλά και δεν θα αποτελούν τροχοπέδη στη χρήση των εναλλακτικών μορφών ενέργειας.

Ορισμένα παραδείγματα:

• Δεν μπορεί να γίνει μια εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί NATURA και σε ιστορικούς τόπους (π.χ. Δωδώνη, Ολυμπία κτλ)
• Δεν μπορεί να αποτελεί τροχοπέδη η αισθητική ρύπανση. Σαφώς θα πρέπει να υπάρχουν μέτρα, όρια κτλ. που να μην ανατρέπουν δραματικά, όπως στη Σέριφο, την αισθητική του τοπίου. Όμως και τα τρένα περνάν μέσα από περιοχές ιδιαίτερου αισθητικού κάλους (Τέμπη, Νέστος, Βουραϊκός κτλ), οι μεγάλοι πυλώνες της ΔΕΗ μεταφέρουν το ηλεκτρικό ρεύμα από τη Μακεδονία στην Αθήνα διαμέσου δασών και δεν έχει τεθεί από κανένα ζήτημα αισθητικής ρύπανσης.
• Δεν μπορεί να μην υπάρχουν ρήτρες για τους επενδυτές όταν διακόπτουν την παραγωγή ενέργειας και εγκαταλείπουν τους πυλώνες και τα πτερύγια των ανεμογεννητριών στα βουνά.
• Δεν μπορεί να παίρνονται υπ΄ όψιν διάφοροι αναπόδεικτοι ισχυρισμοί π.χ. ότι «μειώνεται η παραγωγή γάλακτος των αιγοπροβάτων», ή τοπικισμοί και μικροσυμφέροντα του τύπου «συμφωνούμε με ανεμογεννήτριες μόνο για τον τόπο μας». Αν ισχύει ο παραπάνω συλλογισμός, «μόνο για τον τόπο μας», τότε ισχύει και ο άλλος, ότι δηλαδή ηλεκτρικό ρεύμα από τη ΔΕΗ θα πρέπει να έχουν μόνο οι περιοχές που το παράγουν, δηλαδή η Κοζάνη και η Μεγαλόπολη.

Σαφώς το θέμα της απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα είναι μεγάλο και πολύπλοκο, συνδέεται άμεσα με μικρά αλλά κυρίως με μεγάλα συμφέροντα, τα οποία θα «επενδύσουν» με γνώμονα τη μέγιστη κερδοφορία αγνοώντας τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές παραμέτρους. Το καθήκον απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, είναι παράλληλα ένα καθήκον για την απεξάρτηση από την οικονομική και πολιτική εξάρτηση το οποίο όμως δεν μπορούμε να το μεταθέσουμε στο σοσιαλισμό.

Χώρες όπως η Σουηδία, η Δανία κ.α. που δεν έχουν τη δική μας ηλιοφάνεια, ούτε τους ισχυρούς ανέμους, έχουν προγράμματα προοδευτικής απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, τοποθετούν ανεμογεννήτριες ακόμα και στη θάλασσα και ενθαρρύνουν τα φωτοβολταϊκά συστήματα ακόμα και σε μικρή κλίμακα (σπίτια, βιοτεχνίες κτλ).

Η Σουηδία μάλιστα έχει πρόγραμμα μέσα σε δεκαπέντε χρόνια να επεξαρτηθεί ενεργειακά πλήρως από τα ορυκτά καύσιμα.

Εμείς;

Κώστας Φωτεινάκης

www.prosanatolismoi.gr

www.xpolis.blogspot.com